TÜRKLERDE HALI VE KİLİM DESENLERİ

Türk kimliğini aramak bazen taş yazıtlarda bazen çorap motiflerinde bazende kilimlerde; buluruz ancak ne varki Günümüze kadar ulaşan bu motifler Türk kadınının tarihi mirasını günümüze kadar aktarmaları kimliğimizin ana öğelerini öğrenmede bizlere rehberlik etmektedir.

0
366
FOLKLÖRÜMÜZDE ELİ BELİNDE FİGÜRÜ

Hits: 24

 

TÜRK KADINININ SEMBOLÜ
TÜRK KADINININ SEMBOLÜ

Türk kimliğini aramak bazen taş yazıtlarda bazen çorap motiflerinde bazende kilimlerde; buluruz ancak ne varki Günümüze kadar ulaşan bu motifler Türk kadınının tarihi mirasını günümüze kadar aktarmaları kimliğimizin ana öğelerini öğrenmede bizlere rehberlik etmektedir.

TÜRK KADINININ SEMBOLÜ
TÜRK KADINININ SEMBOLÜ

Türk tarihinin gizli saklı kalmış bütün olay ve unsurları da yine bu motiflerde ilmek, ilmek anlatılmaktadır. Bu nedenle Türk kimliğini tanımada Türk kadının takdir etmemek gerçekten büyük haksızlık olur. Bir anlamda tarihin derinliklerine uzanan yaşam tarzımızı günümüz kilim, halı, çorap, örtü ve dantellerinde kolaylıkla bulabiliyoruz.

ELİ BELİNDE TÜRK KADIN SEMBOLÜ
ELİ BELİNDE TÜRK KADIN SEMBOLÜ

Bu desen ve motifler yörelere göre değişik renk ve ikonografyaya sahip olsalarda anlattıkları hususlar toplumun ortak değer ve ilkelerini yansıtmaktadır. Günümüzde Türk kadınına bu emeklerinden dolayı ne kadar teşekkür etsek azdır onlar tarihi yazan yazarların dahi kaleme alamadığını desen ve motiflerinde ifade ederek Ulusal kimliğini onurlandırmışlardır. Desenlerdeki motif ve işlemeler o kadar geniş bir yelpazeye sahiptir ki; Bu yazımızda tamamını sizlere aktarmaktansa kısım, kısım ele alarak incelemeyi daha uygun bulduk İl olarak işleyeceğimiz desen;

KENDİNE GÜVENİN SİMGESİ
KENDİNE GÜVENİN SİMGESİ

ELİ BELİNDE DESENİ; 

 

Batı Anadolu’da Beycesul tan, Çatalhöyük, Hacılar gibi yerleşimlerde Anadolu tarihinin Mezopotamya ile çağdaş olduğu, yapılan kazılarla ortaya çıkmıştır. Anadolu topraklarında, tarım kültürünü bilen ve yerleşik nitelikte uygar şehirlerin ortaya çıkış tarihi olarak İ.Ö. 5500 yılları belirlenmiştir. Bugünkü dokumalarda kullanılan, ana tanrıça kültünün devamı niteliğindeki eli belinde motifi, ana tanrıça ile ilgili inancın kültürel miras olarak günümüze geldiği gerçeğinin kanıtıdır. Dişiliğin simgesidir. Sadece analık ve doğurganlığı değil, ayni zamanda uğur, bereket, kısmet, mutluluk ve neşeyi de sembolize eder. İlk insanlar ana tanrıçalara tapıyorlardı. Erkeğin üremedeki biyolojik rolü anlaşılmadığı için, sadece dişilerin insan yavruladığını görüyorlardı. Hepsi bereket ve çoğalma sembolü olarak gördüğü ana tanrıçayı, Afrodit, Hera, Kibele, Atena, Leto, İştar, Artemis, Hepa(Havva), İsis gibi çeşitli adlarla kendi dillerinde isimlendirmiştir. Bilimsel saptamalar, doğuran güçlü kadına tapınmanın ilk kez İ.Ö. 70.008.000 yıllarında. Mezopotamya’da başladığına işaret etmektedir.

ELİ BELİNDE TÜRK KADIN İFADESİ
ELİ BELİNDE TÜRK KADIN İFADESİ

Bilim çevrelerinin açıklamalarından anlaşılacağı üzere Ana erkil toplumlarda görülen bu desen Türk kültüründe de ana erkil yapının rolüne vurgu yapmaktadır. Türk kadını çağlardan bu yana kutsal kabul edilmiş ve Gök Tengri İnancına göre göğün yedi kat üstünde yani Gök Tengrinin yanında kabul edilmiştir. Ayrıca katun ve hakan yer ve gökün evlatları sayılıp hiç bir zaman ayrılmamışlardır. Bu yüzden de Türk Mitolojisinde de büyük öneme sahip olup yer almıştır. Örneklerle açıklamak gerekir ise Gökana, Akana, Umay, od ana, Ayazıt, Akkız gibi kadın Tanrıçalar yer almıştır. Ayrıca Oğuz Kağan destanında Oğuz Ata’nın eşlerinden biri Nurlu bir Işıktan,diğeri ise kutsal bir ağaçtan meydana gelerek Türk soyunun devamını sağlamıştır.Aynı şekilde Bozkurt destanında da Türk soyunu devam ettirecek çocukları saklayıp onları emziren dişi bir Bozkurttur.Aynı Bozkurt Ergenekon Destanında Türklere Yol gösteren dişi bozkurt ”Asena”dır.  Eski Türk Toplum yapısı anaerkil ağırlıklı bir yapıya sahipti. Kadın erkek ile aynı haklara sahipti. Mirasta eşitlik, boşanma, şahitlik gibi birçok konuda erkek ile eşit bir yapıda idi. Keza devlet yönetiminde de söz sahibiydi. Katun Toy meclisinde Hakanın yanında yer alır, söz sahibi olur ve alınan kararlarda onunda onayı olurdu. Gerektiğinde(varis yoksa ya da varis küçük ise)Devleti yönetirdi. Bunun en büyük örneği Tomris Hatundur. Bilindiği üzere Tomris Hatun eşi öldükten sonra başa geçmiştir. Pers Hükümdarı Kirus Tomris Hatun’un oğlunu bir baskın ile öldürüyor ve Türk topraklarına saldırarak Tomris Hatun’u kendisiyle evlenmeye mecbur bırakmak istiyordu. Bu saldırılar üzerine Tomris Hatun büyük kısmı kadın okçulardan oluşan bir ordu kurarak yenilmez denilen Büyük Kirus’u yeniyor ve onu kan dolu bir fıçıda boğuyor.

ELİ BELİNDE FİGÜRÜNÜ TEMSİL EDEN TÜRK KADINI
ELİ BELİNDE FİGÜRÜNÜ TEMSİL EDEN TÜRK KADINI

Devlet yönetimine bir diğer örnek ise Metehan’ın eşidir. Metehan’ın Katununun kadınlardan kurduğu ve büyük kısmı okçulardan oluşan onbin kişilik bir ordusu olduğu söylenir. Hatta Çinlilerle yapılan ilk barış anlaşmasını Tanrı kut Mete’nin Katunu imzalamıştır. Bir diğer husus ise Türk milletinin kadınıyla-erkeğiyle savaşçı bir millet olması. Kadın erkeğiyle birlikte savaşır idi. Yukarıda bahsettiğimiz Tomris Hatun buna en güzel örneklerden biridir. Bir diğer örnek ise”Bacılar Teşkilatıdır”İslamiyet öncesi varlığı bilinen, İslamiyet sonrasında da varlığını devam ettiren bu teşkilat savaş meydanlarında ve devlet teşkilatında büyük yararlılıklar göstermiş bir teşkilattır. Arap gezgini İbni Batuta bu savaşçı Türk Bacılarını görünce”“Burada tuhaf bir hale şahit oldum ki o da Türkler’in kadınlarına gösterdiği hürmetti. Burada kadınların kıymeti ve derecesi erkeklerinden daha üstündür.” diyerek Türk toplumunun kadına verdiği öneme kendisine şahit olarak çok şaşırmıştır. Bacılar Özellikle Talkas Savaşında ve Malazgirt Savaşında büyük yarar sağlamışlar ve bu savaşların kazanılmasında etkili olmuşlardır. Buran şunu anlıyoruz kadın Türk toplumunda erkeğe eşit ve sosyal hayatta Ulusal varlığının teminatı olmuştur.

ELİ BELİNDE
ELİ BELİNDE

Eli belinde deseninin beden dilinde kendine güvenen, her an her tehlike ve mücadeleye hazırlık, bazende üstünlük kurmaya yönelik olarak kendisinden ödün vermeyen manalarını taşır. Buradanda anlaşılıyor ki Türk kadını kendi toplumunca asla aşağılanmamış ve kendine olan güvenini erkeğinin yanında mücadelede bulmuştur. Eli belinde deseninin bir anlamı da Ocağın devamı için erkek çocuk doğuran kadınların gurur vesilesi olarak ellerini beline koyarak mağrur, mağrur gezmesinden geldiği yönünde görüşler de vardır.

TÜRK KADINININ SEMBOLÜ
TÜRK KADINININ SEMBOLÜ

Günümüz Dünya milletleri nin tarihine bakıldığında kadınların haklarını bilmez ler iken Türkler kadınlara toplum içerisinde verdikleri değer ve statülerle İlk kadın haklarını tanıyan medeniyettir. Türklerin İslamiyeti kabulüyle birlikte Arapların kadınları ikinci sınıf görme alışkanlıkları örf ve ananeleri Türk kültür literatürüne yerleşememiştir. Dilşad Hatun(Ipar Hanım), Nene Hatun, Kara Fatma, Nezahet Onbaşı, Şerife Bacı, Kara Fatma, Halime Çavuş, Gördesli Makbule Hanım, Binbaşı Ayşe, Kılavuz Hatice, Sabiha Gökçen gibi birçok Kahraman Türk kadını mevcuttur. Ayrıca savaşçı Türk Kadınları Özellikle Çanakkale ve Kurtuluş Savaşında keskin nişancı olarak düşman ordusuna büyük korku salmıştır. Yukarıda bahsettiğimiz Nezahat Onbaşı cepheden cepheye koşarak 100den fazla düşman askerini öldürmüştür. Aynı zamanda kendisi meclis tarafından”İstiklal Madalyası verilmesine karar verilen ilk kişidir”

 

 

CEVAP VER


*

WordPress Anti-Spam by WP-SpamShield