TÜRK HALI VE KİMLERİNDE KOÇBOYNUZU DESENİ’NİN ANLAMI

Türk halı ve kilim desenlerinde koçboynuzu sıkça rastladığımız bir desendir. Kazakistan bölgesinde koç erlik Yiğitlik ve bağımsızlığın timsalidir. Kalkanlarınsa göğüs korumalarında bu tamgalar sıkça işlenmiştir.

0
411
Tunceli Kale köy koç heykeli

Hits: 45

koç boynuzu figürlü kıl örme heybe
koç boynuzu figürlü kıl örme heybe

Türk halı ve kilim desenlerinde koçboynuzu sıkça rastladığımız bir desendir. Kazakistan bölgesinde koç erlik Yiğitlik ve bağımsızlığın timsalidir. Kalkanlarınsa göğüs korumalarında bu tamgalar sıkça işlenmiştir. Kazak dilinde koça koçkar denilmektedir. Bundan başka Koç figürü Türk toplumlarında yiğitliği bağımsızlığı erliği temsilin dışında nazar değmemesi için, eve uğur ve bereket getirmesine inanıldığından kilimlere nakşedilmiştir. Boynuz” nakışı Oğuzlar, Avarlar, Kırgızlar, Karakalpaklar, Çuvaşlar, Bulgarlar ve daha birçok Türk topluluğunda küçük farklarla her çeşit malzemeyi süslemek için kullanılmıştır” Koçbaşı damgalarını Türk mezar taşlarında da görmek mümkündür. Koçbaşı damgası Türkler tarafından Hunlardan beri kullanılagelmiş olup bu damga; türbede önemli bir şahsın, hanın, beyin, toplum büyüğü,din liderinin  yattığına delalet eder.

 

KOÇ BOYNUZU MOTİFİ
KOÇ BOYNUZU MOTİFİ

Örneğin dede Korkut’un mezarına gelmeden önce ziyaretçileri karşılayan koç heykeli Bu bölgede mukaddes bir zatın kabrinin olduğuna işaret eder. Göktürklerde Kurban olarak at ve dağ koçu yani, yaban koçudur. At Burak olarak göğe kurban edilirken koç yere kurban edilir yani toprağa kurban edilirdi. Bu anlamda şehitlerinde timsali sayılan koç günümüz kültüründe de halen devam eder, Çanakkale’ye gönderilen kınalı kuzular kınalı koçlar deyiminin kökenleride bu inançta gizlidir. Özetle koçboynuzu figürü Bereket, kahramanlık, güç, erkeklik sembolü olan koçboynuzu motifi, Anadolu kültüründe ana tanrıça’dan sonra,  ya da onunla birlikte kullanılan bir motiftir.  Boynuz sembolü insanlık tarihinde her zaman güç kuvvet timsali olan erkekle özdeşleştirilmiştir.

 

KOÇ HEYKELİ
KOÇ HEYKELİ

En eski Türk uygarlık larından olan Sümer lerde Koç Güç ve kuvvet, erkeklik simgesi olan koçboynuzu motifi, er kek tanrı simgesi olarak, Sümer’de ana tanrıça İnanna’nın eşi Dumuzi, Akad’da İştar’ın eşi Tammuz, Mısır’da İsis’in eşi Osiris, Hitit’te Hapt’in eşi Telepinu, Frig’de Kibele’nin eşi Attis, Helen’de Afrodit’in eşi Adonis olarak karşımıza çıkar. Boynuz formunun yer aldığı motiflere, dokumacı kadınlar tarafından, boynuzlu yanış, koçlu yanış, gözlü koç, koçbaşı gibi isimler verilmiştir. Koçboynuzu motifi koçun önden, yandan ve tepeden görünüşü spiral, hilal gibi şekillerle stilize edilerek dokumalara aktarılmıştır. 

      

KOÇ MEZARTAŞI OVACIK TUNCELİ
KOÇ MEZARTAŞI OVACIK TUNCELİ

Anadolu Coğrafyasında özellikle mezar taşların da sıkça görülen koç motifleri o mezarda kutlu bir şahsiyetin ya da şehit mertebesine ulaşmış er kişilerin mezarlarının varlığına işaret eder. Özellikle Orhun Yenisey bölgesi, Kazakistan, Van ve  Tunceli ilinde koç heykellerine rastlanmış olmasıda bu bölgelerde boy beylerinin, komutanların, hanların kabirlerinin olduğuna işaret eder

   

KOÇBAŞI FİGÜRÜ BEREKET
KOÇBAŞI FİGÜRÜ BEREKET

Birçok köylerimizde koçboynuz larının evin giriş kapısının üzerine asılı olduğunu görürüz Buda evde bereket huzur ve mutluluk olmasına ocağın kötülüklerden korunacağına dair eski inanç kültlerinin günümüze kadar aktarıla geldiğini göstermektedir. Ulusal Türk kimliğinin yazarları olan Türk kadınları koç motiflerini genel olarak Eli belinde motifleri ile birlikte işlemiştir. Bunun sebebi ise ana erkil toplumlarda kadın ve erkeğin eşitliğini, verimliliğini, özgürlük ve bağımsızlık anlayışını gelecek nesillere aktarma eğiliminden kaynaklan maktadır.

CEVAP VER


*

WordPress Anti-Spam by WP-SpamShield