HALI VE KİLİM DESENLERİNDE HAYAT AĞACI MOTİFİ

Eski Türklerde Hayat ağacı Orta Asya Destanlarında da sıkça karşımıza çıkmaktadır.

0
232
EVLERİMİZİN DEKORU KİLİMLERİMİZ

Hits: 16

HALI VE KİLİMDESENLERİNDE HAYAT AĞACI
HALI VE KİLİM DESEN LERİNDE HAYAT AĞACI

Eski Türklerde Hayat ağacı Orta Asya Destanlarında da sıkça karşımıza çıkmaktadır. Türk mitolojisi ve inanışlarında ağaçtan türeme motifinin izleri birçok eski metinde yaşamaktadır. Bu metinlerin en tanınmışlarından biri Oğuz Destanı’dır. Ağaçtan türemeyle ilgili efsaneler, Türk topluluklarında kökü tarih öncesi devirlere kadar uzanan orman kültünün bir yansıması olarak ele alınmalıdır. Kozmik ağaç, Dünya Ağacı ve Hayat Ağacı kavramları temelde orman kültüyle ilgilidir. Eski Türklerde, en makbul sayılan ağaç kayın ağacıydı.” Oğuz Kağan Destanı’nda Oğuz ilk karısını ağaç kovuğunda bulmuştu. Birtakım ağaçlar çok kutsal ve işlevseldi. Ardıç, Kayın ve Karaçam türeyişle ilgilidir. Oğuz Kağan destanının yanı sıra Manas Destanı’nda, Er- Töştük Destanı’nda, Dede Korkut Hikâyelerinde ve Orhun Yazıtlarında da bu türden mitolojik ağaçlar çoktur. Manas destanına göre, kısır kadınlar kutsal elma ağacı altında oynarlarsa çocukları olurdu. Dede Korkut kitabında hayat ağacının kökleri dipsiz yani, yeraltı âleminin en derin noktalarına kadar gidiyor ve oralardan da haber getiriyordu.

EVLERİMİZİN DEKORU KİLİMLERİMİZ
EVLERİMİZİN DEKORU KİLİMLERİMİZ

Dede Korkut’un anlatımıyla Hayat Ağacı sürekli gelişen, cennete yükselen hayatın dikey sembolizmini oluş turur.  Geniş anlamda sürekli gelişim ve değişim içinde yaşayan evreni sem bolize eder. Evrenin üç elementini: toprağın derinliğine inen kökleriyle yeraltını, alt dalları ve gövdesiyle gökyüzünü, ışığa yükselen üst dallarıyla cenneti birleştirir.  Yeryüzü ve cennet arasındaki iletişimi sağlar. Servi, sedir, incir zeytin, asma, hurma, palmiye, kayın, nar, meşe, vb ağaçları toplumlarda hayat ağacının sembolüdür.  Hayat ağacının üzerindeki kuşlar, zamanı gelince uçacak olan can kuşlarıdır. Hayat ağacı motiflerinde en çok kullanılan servi devamlı yeşil renk, uzun ömürlülük, dayanıklılık, güzel şekil ve boyluluk gibi nitelikler serviyi iyilik ve güzellik sembolü haline getirmiştir. Ağaçlar, belirli bir bölgede köklenip yerleşmeleri ve göçememelerinden dolayı yerleşikliği ve kök salmayı sembolize ederler. Hayat, güzellik, ebedilik ile evrenin ölümsüzlüğünü ve yerkürenin eksenini simgelerler. Hayat Ağacı formu, çeşitli stilize motiflerle taş, tahta, çömlek, çini işleme, dokuma, cam, tezhip, minyatür, edebiyat ve müzikte yer almıştır.  

Günümüzde tahtacı alevi Türkmenlerinde halen ağaca ve doğaya verilen önem hayat tarzlarına yansımıştır. Yaş ağacı kesmenin suçu yedi yıl Türk toplumundan uzaklaştırılmaktır. Yine yeni evlenen çiftler ev yapacağı zaman evin doğu bölgesine mutlaka bir yâda 2 ağaç dikerler bu soyun devamlılığını simgeler. Günümüz halı kilim desenlerinde yer alan hayat ağacı Gök tengri dininden gelir sonsuzluğu yer ve gök arasındaki bağlantıyı sağlar. Ölülerin ruhu uçmak olup, bu ağaç vasıtasıyla göğe ulaşır. Beden ise toprakta kalır 

15281948_1873109162919715_381853586_n

CEVAP VER


*

WordPress Anti-Spam by WP-SpamShield